🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:29:28 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विनुन्न (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविनुन्नःविनुन्नौविनुन्नाः
द्वितीयाविनुन्नम्विनुन्नौविनुन्नान्
तृतीयाविनुन्नेनविनुन्नाभ्याम्विनुन्नैः
चतुर्थीविनुन्नायविनुन्नाभ्याम्विनुन्नेभ्यः
पञ्चमीविनुन्नात् / विनुन्नाद्विनुन्नाभ्याम्विनुन्नेभ्यः
षष्ठीविनुन्नस्यविनुन्नयोःविनुन्नानाम्
सप्तमीविनुन्नेविनुन्नयोःविनुन्नेषु
सम्बोधनहे विनुन्नहे विनुन्नौहे विनुन्नाः

अर्थ: —
English: driven asunder &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विनुन्न (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविनुन्नम्विनुन्नेविनुन्नानि
द्वितीयाविनुन्नम्विनुन्नेविनुन्नानि
तृतीयाविनुन्नेनविनुन्नाभ्याम्विनुन्नैः
चतुर्थीविनुन्नायविनुन्नाभ्याम्विनुन्नेभ्यः
पञ्चमीविनुन्नात् / विनुन्नाद्विनुन्नाभ्याम्विनुन्नेभ्यः
षष्ठीविनुन्नस्यविनुन्नयोःविनुन्नानाम्
सप्तमीविनुन्नेविनुन्नयोःविनुन्नेषु
सम्बोधनहे विनुन्नहे विनुन्नेहे विनुन्नानि

अर्थ: —
English: driven asunder &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬