🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:58:28 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विपणि (पुंलिङ्ग)

बाजार, मण्डी, हाट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविपणिःविपणीविपणयः
द्वितीयाविपणिम्विपणीविपणीन्
तृतीयाविपणिनाविपणिभ्याम्विपणिभिः
चतुर्थीविपणयेविपणिभ्याम्विपणिभ्यः
पञ्चमीविपणेःविपणिभ्याम्विपणिभ्यः
षष्ठीविपणेःविपण्योःविपणीनाम्
सप्तमीविपणौविपण्योःविपणिषु
सम्बोधनहे विपणेहे विपणीहे विपणयः

अर्थ: बाजार, मण्डी, हाट
संस्कृत: पर्याय: पण्यवीथिका

📚 अमरकोश में:
• बाज़ार की पंक्ति (२.२.२) — पर्याय: पण्यवीथिका

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विपणि (स्त्रीलिङ्ग)

बाजार, मण्डी, हाट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविपणिःविपणीविपणयः
द्वितीयाविपणिम्विपणीविपणीः
तृतीयाविपण्याविपणिभ्याम्विपणिभिः
चतुर्थीविपणये / विपण्यैविपणिभ्याम्विपणिभ्यः
पञ्चमीविपणेः / विपण्याःविपणिभ्याम्विपणिभ्यः
षष्ठीविपणेः / विपण्याःविपण्योःविपणीनाम्
सप्तमीविपणौ / विपण्याम्विपण्योःविपणिषु
सम्बोधनहे विपणेहे विपणीहे विपणयः

अर्थ: बाजार, मण्डी, हाट
संस्कृत: पर्याय: पण्यवीथिका
English: sale, traffic, Mn.; MBh.; Hariv.

📚 अमरकोश में:
• बाज़ार की पंक्ति (२.२.२) — पर्याय: पण्यवीथिका

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें