🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:53:21 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विप्लव (पुंलिङ्ग)

बहना, इधर-उधर टहलना, विभिन्न दिशाओं में बहना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविप्लवःविप्लवौविप्लवाः
द्वितीयाविप्लवम्विप्लवौविप्लवान्
तृतीयाविप्लवेनविप्लवाभ्याम्विप्लवैः
चतुर्थीविप्लवायविप्लवाभ्याम्विप्लवेभ्यः
पञ्चमीविप्लवात् / विप्लवाद्विप्लवाभ्याम्विप्लवेभ्यः
षष्ठीविप्लवस्यविप्लवयोःविप्लवानाम्
सप्तमीविप्लवेविप्लवयोःविप्लवेषु
सम्बोधनहे विप्लवहे विप्लवौहे विप्लवाः

अर्थ: बहना, इधर-उधर टहलना, विभिन्न दिशाओं में बहना
संस्कृत: पर्याय: डिम्ब, डमर

📚 अमरकोश में:
• (डाका/लूटपाट का) उपद्रव (३.२.१४) — पर्याय: डिम्ब, डमर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें