🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:51:14 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विभक्तृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविभक्ताविभक्तारौविभक्तारः
द्वितीयाविभक्तारम्विभक्तारौविभक्तॄन्
तृतीयाविभक्त्राविभक्तृभ्याम्विभक्तृभिः
चतुर्थीविभक्त्रेविभक्तृभ्याम्विभक्तृभ्यः
पञ्चमीविभक्तुःविभक्तृभ्याम्विभक्तृभ्यः
षष्ठीविभक्तुःविभक्त्रोःविभक्तॄणाम्
सप्तमीविभक्तरिविभक्त्रोःविभक्तृषु
सम्बोधनहे विभक्तःहे विभक्तारौहे विभक्तारः

अर्थ: —
English: (with gen., or वि॑-भक्तृ, with acc.) one who distributes, distributer, apportioner, RV.; ŚBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विभक्तृ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविभक्तृविभक्तृणीविभक्तॄणि
द्वितीयाविभक्तृविभक्तृणीविभक्तॄणि
तृतीयाविभक्तृणा / विभक्त्राविभक्तृभ्याम्विभक्तृभिः
चतुर्थीविभक्तृणे / विभक्त्रेविभक्तृभ्याम्विभक्तृभ्यः
पञ्चमीविभक्तृणः / विभक्तुःविभक्तृभ्याम्विभक्तृभ्यः
षष्ठीविभक्तृणः / विभक्तुःविभक्तृणोः / विभक्त्रोःविभक्तॄणाम्
सप्तमीविभक्तृणि / विभक्तरिविभक्तृणोः / विभक्त्रोःविभक्तृषु
सम्बोधनहे विभक्तृ / हे विभक्तःहे विभक्तृणीहे विभक्तॄणि

अर्थ: —
English: (with gen., or वि॑-भक्तृ, with acc.) one who distributes, distributer, apportioner, RV.; ŚBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें