🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:24:08 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विभावसु (पुंलिङ्ग)

सूर्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविभावसुःविभावसूविभावसवः
द्वितीयाविभावसुम्विभावसूविभावसून्
तृतीयाविभावसुनाविभावसुभ्याम्विभावसुभिः
चतुर्थीविभावसवेविभावसुभ्याम्विभावसुभ्यः
पञ्चमीविभावसोःविभावसुभ्याम्विभावसुभ्यः
षष्ठीविभावसोःविभावस्वोःविभावसूनाम्
सप्तमीविभावसौविभावस्वोःविभावसुषु
सम्बोधनहे विभावसोहे विभावसूहे विभावसवः

अर्थ: सूर्य
संस्कृत: पर्याय: अग्नि, वैश्वानर, वह्नि, वीतिहोत्र, धन्ञ्जय

📚 अमरकोश में:
• अग्नि के और नाम (१.१.६७) — पर्याय: हिरण्यरेता, हुतभुज्, दहन, हव्यवाहन, सप्तार्चि, दमुना, शुक्र, चित्रभानु
• सूर्य के और नाम (१.३.३२) — पर्याय: द्युमणि, तरणि, मित्र, चित्रभानु, विरोचन, ग्रहपति, त्विषांपति, अहर्पति

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें