🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:53:14 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विभूति (स्त्रीलिङ्ग)

ताकत, शक्ति, बड़प्पन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविभूतिःविभूतीविभूतयः
द्वितीयाविभूतिम्विभूतीविभूतीः
तृतीयाविभूत्याविभूतिभ्याम्विभूतिभिः
चतुर्थीविभूतये / विभूत्यैविभूतिभ्याम्विभूतिभ्यः
पञ्चमीविभूतेः / विभूत्याःविभूतिभ्याम्विभूतिभ्यः
षष्ठीविभूतेः / विभूत्याःविभूत्योःविभूतीनाम्
सप्तमीविभूतौ / विभूत्याम्विभूत्योःविभूतिषु
सम्बोधनहे विभूतेहे विभूतीहे विभूतयः

अर्थ: ताकत, शक्ति, बड़प्पन
संस्कृत: पर्याय: भूति, ऐश्वर्य

📚 अमरकोश में:
• विभूति, भूति और ऐश्वर्य (१.१.४४) — पर्याय: भूति, ऐश्वर्य, अणिमा, महिमा, गरिमा, लघिमा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विभूति (पुंलिङ्ग)

ताकत, शक्ति, बड़प्पन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविभूतिःविभूतीविभूतयः
द्वितीयाविभूतिम्विभूतीविभूतीन्
तृतीयाविभूतिनाविभूतिभ्याम्विभूतिभिः
चतुर्थीविभूतयेविभूतिभ्याम्विभूतिभ्यः
पञ्चमीविभूतेःविभूतिभ्याम्विभूतिभ्यः
षष्ठीविभूतेःविभूत्योःविभूतीनाम्
सप्तमीविभूतौविभूत्योःविभूतिषु
सम्बोधनहे विभूतेहे विभूतीहे विभूतयः

अर्थ: ताकत, शक्ति, बड़प्पन
संस्कृत: पर्याय: भूति, ऐश्वर्य
English: penetrating, pervading, Nir.

📚 अमरकोश में:
• विभूति, भूति और ऐश्वर्य (१.१.४४) — पर्याय: भूति, ऐश्वर्य, अणिमा, महिमा, गरिमा, लघिमा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विभूति (नपुंसकलिङ्ग)

ताकत, शक्ति, बड़प्पन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविभूतिविभूतिनीविभूतीनि
द्वितीयाविभूतिविभूतिनीविभूतीनि
तृतीयाविभूतिनाविभूतिभ्याम्विभूतिभिः
चतुर्थीविभूतिने / विभूतयेविभूतिभ्याम्विभूतिभ्यः
पञ्चमीविभूतिनः / विभूतेःविभूतिभ्याम्विभूतिभ्यः
षष्ठीविभूतिनः / विभूतेःविभूतिनोः / विभूत्योःविभूतीनाम्
सप्तमीविभूतिनि / विभूतौविभूतिनोः / विभूत्योःविभूतिषु
सम्बोधनहे विभूति / हे विभूतेहे विभूतिनीहे विभूतीनि

अर्थ: ताकत, शक्ति, बड़प्पन
संस्कृत: पर्याय: भूति, ऐश्वर्य
English: penetrating, pervading, Nir.

📚 अमरकोश में:
• विभूति, भूति और ऐश्वर्य (१.१.४४) — पर्याय: भूति, ऐश्वर्य, अणिमा, महिमा, गरिमा, लघिमा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें