🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:00:59 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विभ्रम (पुंलिङ्ग)

इधर उधर टहलना, घूमना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविभ्रमःविभ्रमौविभ्रमाः
द्वितीयाविभ्रमम्विभ्रमौविभ्रमान्
तृतीयाविभ्रमेणविभ्रमाभ्याम्विभ्रमैः
चतुर्थीविभ्रमायविभ्रमाभ्याम्विभ्रमेभ्यः
पञ्चमीविभ्रमात् / विभ्रमाद्विभ्रमाभ्याम्विभ्रमेभ्यः
षष्ठीविभ्रमस्यविभ्रमयोःविभ्रमाणाम्
सप्तमीविभ्रमेविभ्रमयोःविभ्रमेषु
सम्बोधनहे विभ्रमहे विभ्रमौहे विभ्रमाः

अर्थ: इधर उधर टहलना, घूमना
संस्कृत: पर्याय: विलास, बिब्बोक, ललित, हेला, लीला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें