🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:27:52 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विमन्यु (पुंलिङ्ग)

विगतः मन्युर्यस्य -प्रा.ब . क्रोध से मुक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविमन्युःविमन्यूविमन्यवः
द्वितीयाविमन्युम्विमन्यूविमन्यून्
तृतीयाविमन्युनाविमन्युभ्याम्विमन्युभिः
चतुर्थीविमन्यवेविमन्युभ्याम्विमन्युभ्यः
पञ्चमीविमन्योःविमन्युभ्याम्विमन्युभ्यः
षष्ठीविमन्योःविमन्य्वोःविमन्यूनाम्
सप्तमीविमन्यौविमन्य्वोःविमन्युषु
सम्बोधनहे विमन्योहे विमन्यूहे विमन्यवः

अर्थ: विगतः मन्युर्यस्य -प्रा.ब . क्रोध से मुक्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विमन्यु (स्त्रीलिङ्ग)

विगतः मन्युर्यस्य -प्रा.ब . क्रोध से मुक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविमन्युःविमन्यूविमन्यवः
द्वितीयाविमन्युम्विमन्यूविमन्यूः
तृतीयाविमन्य्वाविमन्युभ्याम्विमन्युभिः
चतुर्थीविमन्यवे / विमन्य्वैविमन्युभ्याम्विमन्युभ्यः
पञ्चमीविमन्योः / विमन्य्वाःविमन्युभ्याम्विमन्युभ्यः
षष्ठीविमन्योः / विमन्य्वाःविमन्य्वोःविमन्यूनाम्
सप्तमीविमन्यौ / विमन्य्वाम्विमन्य्वोःविमन्युषु
सम्बोधनहे विमन्योहे विमन्यूहे विमन्यवः

अर्थ: विगतः मन्युर्यस्य -प्रा.ब . क्रोध से मुक्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विमन्यु (नपुंसकलिङ्ग)

विगतः मन्युर्यस्य -प्रा.ब . क्रोध से मुक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविमन्युविमन्युनीविमन्यूनि
द्वितीयाविमन्युविमन्युनीविमन्यूनि
तृतीयाविमन्युनाविमन्युभ्याम्विमन्युभिः
चतुर्थीविमन्युने / विमन्यवेविमन्युभ्याम्विमन्युभ्यः
पञ्चमीविमन्युनः / विमन्योःविमन्युभ्याम्विमन्युभ्यः
षष्ठीविमन्युनः / विमन्योःविमन्युनोः / विमन्य्वोःविमन्यूनाम्
सप्तमीविमन्युनि / विमन्यौविमन्युनोः / विमन्य्वोःविमन्युषु
सम्बोधनहे विमन्यु / हे विमन्योहे विमन्युनीहे विमन्यूनि

अर्थ: विगतः मन्युर्यस्य -प्रा.ब . क्रोध से मुक्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें