🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:31:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वियच्चर (पुंलिङ्ग)

वियत् (आकाश, अन्तरिक्ष) + चर (अच् दूत)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावियच्चरःवियच्चरौवियच्चराः
द्वितीयावियच्चरम्वियच्चरौवियच्चरान्
तृतीयावियच्चरेणवियच्चराभ्याम्वियच्चरैः
चतुर्थीवियच्चरायवियच्चराभ्याम्वियच्चरेभ्यः
पञ्चमीवियच्चरात् / वियच्चराद्वियच्चराभ्याम्वियच्चरेभ्यः
षष्ठीवियच्चरस्यवियच्चरयोःवियच्चराणाम्
सप्तमीवियच्चरेवियच्चरयोःवियच्चरेषु
सम्बोधनहे वियच्चरहे वियच्चरौहे वियच्चराः

अर्थ: वियत् (आकाश, अन्तरिक्ष) + चर (अच् दूत)
English: flying through the air, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वियच्चर (नपुंसकलिङ्ग)

वियत् (आकाश, अन्तरिक्ष) + चर (हिलने-जुलने वाला, जाने वाला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावियच्चरम्वियच्चरेवियच्चराणि
द्वितीयावियच्चरम्वियच्चरेवियच्चराणि
तृतीयावियच्चरेणवियच्चराभ्याम्वियच्चरैः
चतुर्थीवियच्चरायवियच्चराभ्याम्वियच्चरेभ्यः
पञ्चमीवियच्चरात् / वियच्चराद्वियच्चराभ्याम्वियच्चरेभ्यः
षष्ठीवियच्चरस्यवियच्चरयोःवियच्चराणाम्
सप्तमीवियच्चरेवियच्चरयोःवियच्चरेषु
सम्बोधनहे वियच्चरहे वियच्चरेहे वियच्चराणि

अर्थ: वियत् (आकाश, अन्तरिक्ष) + चर (हिलने-जुलने वाला, जाने वाला)
English: flying through the air, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें