🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:50:27 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विरसता (स्त्रीलिङ्ग)

स्वादरहित, फीका, नीरस

🔎 आपका लिखा रूप विरसता = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविरसताविरसतेविरसताः
द्वितीयाविरसताम्विरसतेविरसताः
तृतीयाविरसतयाविरसताभ्याम्विरसताभिः
चतुर्थीविरसतायैविरसताभ्याम्विरसताभ्यः
पञ्चमीविरसतायाःविरसताभ्याम्विरसताभ्यः
षष्ठीविरसतायाःविरसतयोःविरसतानाम्
सप्तमीविरसतायाम्विरसतयोःविरसतासु
सम्बोधनहे विरसतेहे विरसतेहे विरसताः

अर्थ: स्वादरहित, फीका, नीरस

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रसत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप विरसता = तृतीया विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारसत् / रसद्रसतीरसन्ति
द्वितीयारसत् / रसद्रसतीरसन्ति
तृतीयारसतारसद्भ्याम्रसद्भिः
चतुर्थीरसतेरसद्भ्याम्रसद्भ्यः
पञ्चमीरसतःरसद्भ्याम्रसद्भ्यः
षष्ठीरसतःरसतोःरसताम्
सप्तमीरसतिरसतोःरसत्सु
सम्बोधनहे रसत् / हे रसद्हे रसतीहे रसन्ति

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें