🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:56:24 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विरुग्ण (पुंलिङ्ग)

टुकड़े टुकड़े हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविरुग्णःविरुग्णौविरुग्णाः
द्वितीयाविरुग्णम्विरुग्णौविरुग्णान्
तृतीयाविरुग्णेनविरुग्णाभ्याम्विरुग्णैः
चतुर्थीविरुग्णायविरुग्णाभ्याम्विरुग्णेभ्यः
पञ्चमीविरुग्णात् / विरुग्णाद्विरुग्णाभ्याम्विरुग्णेभ्यः
षष्ठीविरुग्णस्यविरुग्णयोःविरुग्णानाम्
सप्तमीविरुग्णेविरुग्णयोःविरुग्णेषु
सम्बोधनहे विरुग्णहे विरुग्णौहे विरुग्णाः

अर्थ: टुकड़े टुकड़े हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विरुग्ण (नपुंसकलिङ्ग)

टुकड़े टुकड़े हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविरुग्णम्विरुग्णेविरुग्णानि
द्वितीयाविरुग्णम्विरुग्णेविरुग्णानि
तृतीयाविरुग्णेनविरुग्णाभ्याम्विरुग्णैः
चतुर्थीविरुग्णायविरुग्णाभ्याम्विरुग्णेभ्यः
पञ्चमीविरुग्णात् / विरुग्णाद्विरुग्णाभ्याम्विरुग्णेभ्यः
षष्ठीविरुग्णस्यविरुग्णयोःविरुग्णानाम्
सप्तमीविरुग्णेविरुग्णयोःविरुग्णेषु
सम्बोधनहे विरुग्णहे विरुग्णेहे विरुग्णानि

अर्थ: टुकड़े टुकड़े हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें