🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:00:38 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विरोपण (नपुंसकलिङ्ग)

(घाव आदि का) भरना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविरोपणम्विरोपणेविरोपणानि
द्वितीयाविरोपणम्विरोपणेविरोपणानि
तृतीयाविरोपणेनविरोपणाभ्याम्विरोपणैः
चतुर्थीविरोपणायविरोपणाभ्याम्विरोपणेभ्यः
पञ्चमीविरोपणात् / विरोपणाद्विरोपणाभ्याम्विरोपणेभ्यः
षष्ठीविरोपणस्यविरोपणयोःविरोपणानाम्
सप्तमीविरोपणेविरोपणयोःविरोपणेषु
सम्बोधनहे विरोपणहे विरोपणेहे विरोपणानि

अर्थ: (घाव आदि का) भरना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विरोपण (पुंलिङ्ग)

(घाव आदि का) भरना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविरोपणःविरोपणौविरोपणाः
द्वितीयाविरोपणम्विरोपणौविरोपणान्
तृतीयाविरोपणेनविरोपणाभ्याम्विरोपणैः
चतुर्थीविरोपणायविरोपणाभ्याम्विरोपणेभ्यः
पञ्चमीविरोपणात् / विरोपणाद्विरोपणाभ्याम्विरोपणेभ्यः
षष्ठीविरोपणस्यविरोपणयोःविरोपणानाम्
सप्तमीविरोपणेविरोपणयोःविरोपणेषु
सम्बोधनहे विरोपणहे विरोपणौहे विरोपणाः

अर्थ: (घाव आदि का) भरना
English: (fr. Caus.) causing to grow, planting, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें