🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:03:18 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विविग्न (पुंलिङ्ग)

अत्यंत क्षुब्ध, या डरा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविविग्नःविविग्नौविविग्नाः
द्वितीयाविविग्नम्विविग्नौविविग्नान्
तृतीयाविविग्नेनविविग्नाभ्याम्विविग्नैः
चतुर्थीविविग्नायविविग्नाभ्याम्विविग्नेभ्यः
पञ्चमीविविग्नात् / विविग्नाद्विविग्नाभ्याम्विविग्नेभ्यः
षष्ठीविविग्नस्यविविग्नयोःविविग्नानाम्
सप्तमीविविग्नेविविग्नयोःविविग्नेषु
सम्बोधनहे विविग्नहे विविग्नौहे विविग्नाः

अर्थ: अत्यंत क्षुब्ध, या डरा हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विविग्न (नपुंसकलिङ्ग)

अत्यंत क्षुब्ध, या डरा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविविग्नम्विविग्नेविविग्नानि
द्वितीयाविविग्नम्विविग्नेविविग्नानि
तृतीयाविविग्नेनविविग्नाभ्याम्विविग्नैः
चतुर्थीविविग्नायविविग्नाभ्याम्विविग्नेभ्यः
पञ्चमीविविग्नात् / विविग्नाद्विविग्नाभ्याम्विविग्नेभ्यः
षष्ठीविविग्नस्यविविग्नयोःविविग्नानाम्
सप्तमीविविग्नेविविग्नयोःविविग्नेषु
सम्बोधनहे विविग्नहे विविग्नेहे विविग्नानि

अर्थ: अत्यंत क्षुब्ध, या डरा हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬