🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:34:36 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विशील (पुंलिङ्ग)

वि (स च डित्" पक्षी) + शील (अजगर)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविशीलःविशीलौविशीलाः
द्वितीयाविशीलम्विशीलौविशीलान्
तृतीयाविशीलेनविशीलाभ्याम्विशीलैः
चतुर्थीविशीलायविशीलाभ्याम्विशीलेभ्यः
पञ्चमीविशीलात् / विशीलाद्विशीलाभ्याम्विशीलेभ्यः
षष्ठीविशीलस्यविशीलयोःविशीलानाम्
सप्तमीविशीलेविशीलयोःविशीलेषु
सम्बोधनहे विशीलहे विशीलौहे विशीलाः

अर्थ: वि (स च डित्" पक्षी) + शील (अजगर)
English: ill-behaved, ill-mannered, badly conducted, Mn.; MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विशील (नपुंसकलिङ्ग)

वि (स च डित्" पक्षी) + शील (स्वभाव, प्रकृति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविशीलम्विशीलेविशीलानि
द्वितीयाविशीलम्विशीलेविशीलानि
तृतीयाविशीलेनविशीलाभ्याम्विशीलैः
चतुर्थीविशीलायविशीलाभ्याम्विशीलेभ्यः
पञ्चमीविशीलात् / विशीलाद्विशीलाभ्याम्विशीलेभ्यः
षष्ठीविशीलस्यविशीलयोःविशीलानाम्
सप्तमीविशीलेविशीलयोःविशीलेषु
सम्बोधनहे विशीलहे विशीलेहे विशीलानि

अर्थ: वि (स च डित्" पक्षी) + शील (स्वभाव, प्रकृति)
English: ill-behaved, ill-mannered, badly conducted, Mn.; MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें