🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:46:07 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विश्वगत (पुंलिङ्ग)

विश्व (सम्पर्ण सृष्टि, समस्त संसार) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविश्वगतःविश्वगतौविश्वगताः
द्वितीयाविश्वगतम्विश्वगतौविश्वगतान्
तृतीयाविश्वगतेनविश्वगताभ्याम्विश्वगतैः
चतुर्थीविश्वगतायविश्वगताभ्याम्विश्वगतेभ्यः
पञ्चमीविश्वगतात् / विश्वगताद्विश्वगताभ्याम्विश्वगतेभ्यः
षष्ठीविश्वगतस्यविश्वगतयोःविश्वगतानाम्
सप्तमीविश्वगतेविश्वगतयोःविश्वगतेषु
सम्बोधनहे विश्वगतहे विश्वगतौहे विश्वगताः

अर्थ: विश्व (सम्पर्ण सृष्टि, समस्त संसार) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)
English: omnipresent, LiṅgaP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विश्वगत (नपुंसकलिङ्ग)

विश्व (सम्पर्ण सृष्टि, समस्त संसार) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविश्वगतम्विश्वगतेविश्वगतानि
द्वितीयाविश्वगतम्विश्वगतेविश्वगतानि
तृतीयाविश्वगतेनविश्वगताभ्याम्विश्वगतैः
चतुर्थीविश्वगतायविश्वगताभ्याम्विश्वगतेभ्यः
पञ्चमीविश्वगतात् / विश्वगताद्विश्वगताभ्याम्विश्वगतेभ्यः
षष्ठीविश्वगतस्यविश्वगतयोःविश्वगतानाम्
सप्तमीविश्वगतेविश्वगतयोःविश्वगतेषु
सम्बोधनहे विश्वगतहे विश्वगतेहे विश्वगतानि

अर्थ: विश्व (सम्पर्ण सृष्टि, समस्त संसार) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)
English: omnipresent, LiṅgaP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬