🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:46:23 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विष्टप (पुंलिङ्ग)

संसार भुवन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविष्टपःविष्टपौविष्टपाः
द्वितीयाविष्टपम्विष्टपौविष्टपान्
तृतीयाविष्टपेनविष्टपाभ्याम्विष्टपैः
चतुर्थीविष्टपायविष्टपाभ्याम्विष्टपेभ्यः
पञ्चमीविष्टपात् / विष्टपाद्विष्टपाभ्याम्विष्टपेभ्यः
षष्ठीविष्टपस्यविष्टपयोःविष्टपानाम्
सप्तमीविष्टपेविष्टपयोःविष्टपेषु
सम्बोधनहे विष्टपहे विष्टपौहे विष्टपाः

अर्थ: संसार भुवन
संस्कृत: पर्याय: जगती, लोक, भुवन, जगत्

📚 अमरकोश में:
• लोक/संसार के नाम (२.१.७) — पर्याय: जगती, लोक, भुवन, जगत्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विष्टप (नपुंसकलिङ्ग)

तु" संसार भुवन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविष्टपम्विष्टपेविष्टपानि
द्वितीयाविष्टपम्विष्टपेविष्टपानि
तृतीयाविष्टपेनविष्टपाभ्याम्विष्टपैः
चतुर्थीविष्टपायविष्टपाभ्याम्विष्टपेभ्यः
पञ्चमीविष्टपात् / विष्टपाद्विष्टपाभ्याम्विष्टपेभ्यः
षष्ठीविष्टपस्यविष्टपयोःविष्टपानाम्
सप्तमीविष्टपेविष्टपयोःविष्टपेषु
सम्बोधनहे विष्टपहे विष्टपेहे विष्टपानि

अर्थ: तु" संसार भुवन
संस्कृत: पर्याय: जगती, लोक, भुवन, जगत्

📚 अमरकोश में:
• लोक/संसार के नाम (२.१.७) — पर्याय: जगती, लोक, भुवन, जगत्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें