🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:14:09 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विस्मय (पुंलिङ्ग)

आश्चर्य, ताज्जुब, अचम्भा, अचरज

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविस्मयःविस्मयौविस्मयाः
द्वितीयाविस्मयम्विस्मयौविस्मयान्
तृतीयाविस्मयेनविस्मयाभ्याम्विस्मयैः
चतुर्थीविस्मयायविस्मयाभ्याम्विस्मयेभ्यः
पञ्चमीविस्मयात् / विस्मयाद्विस्मयाभ्याम्विस्मयेभ्यः
षष्ठीविस्मयस्यविस्मययोःविस्मयानाम्
सप्तमीविस्मयेविस्मययोःविस्मयेषु
सम्बोधनहे विस्मयहे विस्मयौहे विस्मयाः

अर्थ: आश्चर्य, ताज्जुब, अचम्भा, अचरज
संस्कृत: पर्याय: अद्भुत, आश्चर्य, चित्र, अहह

📚 अमरकोश में:
• अद्भुत (१.७.२०) — पर्याय: अद्भुत, आश्चर्य, चित्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें