🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:30:55 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विस्मित (पुंलिङ्ग)

आश्चर्यान्वित, चकित, भौचक्का, हक्काबक्का

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविस्मितःविस्मितौविस्मिताः
द्वितीयाविस्मितम्विस्मितौविस्मितान्
तृतीयाविस्मितेनविस्मिताभ्याम्विस्मितैः
चतुर्थीविस्मितायविस्मिताभ्याम्विस्मितेभ्यः
पञ्चमीविस्मितात् / विस्मिताद्विस्मिताभ्याम्विस्मितेभ्यः
षष्ठीविस्मितस्यविस्मितयोःविस्मितानाम्
सप्तमीविस्मितेविस्मितयोःविस्मितेषु
सम्बोधनहे विस्मितहे विस्मितौहे विस्मिताः

अर्थ: आश्चर्यान्वित, चकित, भौचक्का, हक्काबक्का

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विस्मित (नपुंसकलिङ्ग)

आश्चर्यान्वित, चकित, भौचक्का, हक्काबक्का

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविस्मितम्विस्मितेविस्मितानि
द्वितीयाविस्मितम्विस्मितेविस्मितानि
तृतीयाविस्मितेनविस्मिताभ्याम्विस्मितैः
चतुर्थीविस्मितायविस्मिताभ्याम्विस्मितेभ्यः
पञ्चमीविस्मितात् / विस्मिताद्विस्मिताभ्याम्विस्मितेभ्यः
षष्ठीविस्मितस्यविस्मितयोःविस्मितानाम्
सप्तमीविस्मितेविस्मितयोःविस्मितेषु
सम्बोधनहे विस्मितहे विस्मितेहे विस्मितानि

अर्थ: आश्चर्यान्वित, चकित, भौचक्का, हक्काबक्का

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬