🕉️ 23 November 2026, Monday · 12:11:00 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विस्वाद (पुंलिङ्ग)

वि (स च डित्" पक्षी) + स्वाद (मजा, रस)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविस्वादःविस्वादौविस्वादाः
द्वितीयाविस्वादम्विस्वादौविस्वादान्
तृतीयाविस्वादेनविस्वादाभ्याम्विस्वादैः
चतुर्थीविस्वादायविस्वादाभ्याम्विस्वादेभ्यः
पञ्चमीविस्वादात् / विस्वादाद्विस्वादाभ्याम्विस्वादेभ्यः
षष्ठीविस्वादस्यविस्वादयोःविस्वादानाम्
सप्तमीविस्वादेविस्वादयोःविस्वादेषु
सम्बोधनहे विस्वादहे विस्वादौहे विस्वादाः

अर्थ: वि (स च डित्" पक्षी) + स्वाद (मजा, रस)
English: tasteless, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विस्वाद (नपुंसकलिङ्ग)

वि (स च डित्" पक्षी) + स्वाद (चखना, खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविस्वादम्विस्वादेविस्वादानि
द्वितीयाविस्वादम्विस्वादेविस्वादानि
तृतीयाविस्वादेनविस्वादाभ्याम्विस्वादैः
चतुर्थीविस्वादायविस्वादाभ्याम्विस्वादेभ्यः
पञ्चमीविस्वादात् / विस्वादाद्विस्वादाभ्याम्विस्वादेभ्यः
षष्ठीविस्वादस्यविस्वादयोःविस्वादानाम्
सप्तमीविस्वादेविस्वादयोःविस्वादेषु
सम्बोधनहे विस्वादहे विस्वादेहे विस्वादानि

अर्थ: वि (स च डित्" पक्षी) + स्वाद (चखना, खाना)
English: tasteless, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬