🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:29:57 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वीध्र (पुंलिङ्ग)

निर्मल, स्वच्छ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावीध्रःवीध्रौवीध्राः
द्वितीयावीध्रम्वीध्रौवीध्रान्
तृतीयावीध्रेणवीध्राभ्याम्वीध्रैः
चतुर्थीवीध्रायवीध्राभ्याम्वीध्रेभ्यः
पञ्चमीवीध्रात् / वीध्राद्वीध्राभ्याम्वीध्रेभ्यः
षष्ठीवीध्रस्यवीध्रयोःवीध्राणाम्
सप्तमीवीध्रेवीध्रयोःवीध्रेषु
सम्बोधनहे वीध्रहे वीध्रौहे वीध्राः

अर्थ: निर्मल, स्वच्छ
संस्कृत: पर्याय: विमलार्थक

📚 अमरकोश में:
• स्वभाव से निर्मल (३.१.५५) — पर्याय: विमल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वीध्र (नपुंसकलिङ्ग)

निर्मल, स्वच्छ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावीध्रम्वीध्रेवीध्राणि
द्वितीयावीध्रम्वीध्रेवीध्राणि
तृतीयावीध्रेणवीध्राभ्याम्वीध्रैः
चतुर्थीवीध्रायवीध्राभ्याम्वीध्रेभ्यः
पञ्चमीवीध्रात् / वीध्राद्वीध्राभ्याम्वीध्रेभ्यः
षष्ठीवीध्रस्यवीध्रयोःवीध्राणाम्
सप्तमीवीध्रेवीध्रयोःवीध्रेषु
सम्बोधनहे वीध्रहे वीध्रेहे वीध्राणि

अर्थ: निर्मल, स्वच्छ
संस्कृत: पर्याय: विमलार्थक

📚 अमरकोश में:
• स्वभाव से निर्मल (३.१.५५) — पर्याय: विमल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें