🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:07:06 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वीरुध् (पुंलिङ्ग)

पक्षे टाप्, उपसर्गस्य दीर्घः" लहलहाने वाली लता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावीरुध्वीरुधौवीरुधः
द्वितीयावीरुधम्वीरुधौवीरुधः
तृतीयावीरुधावीरुध्भ्याम्वीरुध्भिः
चतुर्थीवीरुधेवीरुध्भ्याम्वीरुध्भ्यः
पञ्चमीवीरुधःवीरुध्भ्याम्वीरुध्भ्यः
षष्ठीवीरुधःवीरुधोःवीरुधाम्
सप्तमीवीरुधिवीरुधोःवीरुध्ट्सु / वीरुध्ठ्सु / वीरुध्सु
सम्बोधनहे वीरुध्हे वीरुधौहे वीरुधः

अर्थ: पक्षे टाप्, उपसर्गस्य दीर्घः" लहलहाने वाली लता
संस्कृत: पर्याय: गुल्मिनी, उलप, कक्ष

📚 अमरकोश में:
• फैलने वाली बेल (२.४.९) — पर्याय: गुल्मिनी, उलप

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वीरुध् (स्त्रीलिङ्ग)

पक्षे टाप्, उपसर्गस्य दीर्घः" लहलहाने वाली लता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावीरुत् / वीरुद्वीरुधौवीरुधः
द्वितीयावीरुधम्वीरुधौवीरुधः
तृतीयावीरुधावीरुद्भ्याम्वीरुद्भिः
चतुर्थीवीरुधेवीरुद्भ्याम्वीरुद्भ्यः
पञ्चमीवीरुधःवीरुद्भ्याम्वीरुद्भ्यः
षष्ठीवीरुधःवीरुधोःवीरुधाम्
सप्तमीवीरुधिवीरुधोःवीरुत्सु
सम्बोधनहे वीरुत् / हे वीरुद्हे वीरुधौहे वीरुधः

अर्थ: पक्षे टाप्, उपसर्गस्य दीर्घः" लहलहाने वाली लता
संस्कृत: पर्याय: गुल्मिनी, उलप, कक्ष
English: (once in MBh. m.; fr. 3. वि + √ 1. रुध् = रुह् cf. वि-स्रुह्) a plant, herb (esp. a creeping plant or a low sh

📚 अमरकोश में:
• फैलने वाली बेल (२.४.९) — पर्याय: गुल्मिनी, उलप

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें