🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:03:49 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वीर्यपण (पुंलिङ्ग)

वीर्य (शूरवीरता, पराक्रम) + पण (जूआ)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावीर्यपणःवीर्यपणौवीर्यपणाः
द्वितीयावीर्यपणम्वीर्यपणौवीर्यपणान्
तृतीयावीर्यपणेनवीर्यपणाभ्याम्वीर्यपणैः
चतुर्थीवीर्यपणायवीर्यपणाभ्याम्वीर्यपणेभ्यः
पञ्चमीवीर्यपणात् / वीर्यपणाद्वीर्यपणाभ्याम्वीर्यपणेभ्यः
षष्ठीवीर्यपणस्यवीर्यपणयोःवीर्यपणानाम्
सप्तमीवीर्यपणेवीर्यपणयोःवीर्यपणेषु
सम्बोधनहे वीर्यपणहे वीर्यपणौहे वीर्यपणाः

अर्थ: वीर्य (शूरवीरता, पराक्रम) + पण (जूआ)
English: purchased by heroism, ib.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वीर्यपण (नपुंसकलिङ्ग)

वीर्य (शूरवीरता, पराक्रम) + पण (शर्त, संविदा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावीर्यपणम्वीर्यपणेवीर्यपणानि
द्वितीयावीर्यपणम्वीर्यपणेवीर्यपणानि
तृतीयावीर्यपणेनवीर्यपणाभ्याम्वीर्यपणैः
चतुर्थीवीर्यपणायवीर्यपणाभ्याम्वीर्यपणेभ्यः
पञ्चमीवीर्यपणात् / वीर्यपणाद्वीर्यपणाभ्याम्वीर्यपणेभ्यः
षष्ठीवीर्यपणस्यवीर्यपणयोःवीर्यपणानाम्
सप्तमीवीर्यपणेवीर्यपणयोःवीर्यपणेषु
सम्बोधनहे वीर्यपणहे वीर्यपणेहे वीर्यपणानि

अर्थ: वीर्य (शूरवीरता, पराक्रम) + पण (शर्त, संविदा)
English: purchased by heroism, ib.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें