🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:47:44 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वृकस्थल (नपुंसकलिङ्ग)

वृक (एक वृक्ष का नाम, बकवृक्ष) + स्थल (कठोर या शुष्क भूमि, सूखी जमीन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावृकस्थलम्वृकस्थलेवृकस्थलानि
द्वितीयावृकस्थलम्वृकस्थलेवृकस्थलानि
तृतीयावृकस्थलेनवृकस्थलाभ्याम्वृकस्थलैः
चतुर्थीवृकस्थलायवृकस्थलाभ्याम्वृकस्थलेभ्यः
पञ्चमीवृकस्थलात् / वृकस्थलाद्वृकस्थलाभ्याम्वृकस्थलेभ्यः
षष्ठीवृकस्थलस्यवृकस्थलयोःवृकस्थलानाम्
सप्तमीवृकस्थलेवृकस्थलयोःवृकस्थलेषु
सम्बोधनहे वृकस्थलहे वृकस्थलेहे वृकस्थलानि

अर्थ: वृक (एक वृक्ष का नाम, बकवृक्ष) + स्थल (कठोर या शुष्क भूमि, सूखी जमीन)
English: N. of a village, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬