🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:16:53 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वृत्रह (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावृत्रहःवृत्रहौवृत्रहाः
द्वितीयावृत्रहम्वृत्रहौवृत्रहान्
तृतीयावृत्रहेणवृत्रहाभ्याम्वृत्रहैः
चतुर्थीवृत्रहायवृत्रहाभ्याम्वृत्रहेभ्यः
पञ्चमीवृत्रहात् / वृत्रहाद्वृत्रहाभ्याम्वृत्रहेभ्यः
षष्ठीवृत्रहस्यवृत्रहयोःवृत्रहाणाम्
सप्तमीवृत्रहेवृत्रहयोःवृत्रहेषु
सम्बोधनहे वृत्रहहे वृत्रहौहे वृत्रहाः

अर्थ: —
English: slaying enemies, victorious, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वृत्रह (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावृत्रहम्वृत्रहेवृत्रहाणि
द्वितीयावृत्रहम्वृत्रहेवृत्रहाणि
तृतीयावृत्रहेणवृत्रहाभ्याम्वृत्रहैः
चतुर्थीवृत्रहायवृत्रहाभ्याम्वृत्रहेभ्यः
पञ्चमीवृत्रहात् / वृत्रहाद्वृत्रहाभ्याम्वृत्रहेभ्यः
षष्ठीवृत्रहस्यवृत्रहयोःवृत्रहाणाम्
सप्तमीवृत्रहेवृत्रहयोःवृत्रहेषु
सम्बोधनहे वृत्रहहे वृत्रहेहे वृत्रहाणि

अर्थ: —
English: slaying enemies, victorious, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें