🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:59:43 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वृन्तफल (नपुंसकलिङ्ग)

वृन्त (डंडी) + फल (फल जैसे वृक्ष का)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावृन्तफलम्वृन्तफलेवृन्तफलानि
द्वितीयावृन्तफलम्वृन्तफलेवृन्तफलानि
तृतीयावृन्तफलेनवृन्तफलाभ्याम्वृन्तफलैः
चतुर्थीवृन्तफलायवृन्तफलाभ्याम्वृन्तफलेभ्यः
पञ्चमीवृन्तफलात् / वृन्तफलाद्वृन्तफलाभ्याम्वृन्तफलेभ्यः
षष्ठीवृन्तफलस्यवृन्तफलयोःवृन्तफलानाम्
सप्तमीवृन्तफलेवृन्तफलयोःवृन्तफलेषु
सम्बोधनहे वृन्तफलहे वृन्तफलेहे वृन्तफलानि

अर्थ: वृन्त (डंडी) + फल (फल जैसे वृक्ष का)
English: the fruit of the egg-plant, Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें