🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:41:03 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वृन्दमय (पुंलिङ्ग)

वृन्द (समुच्चय, समूह बड़ी संख्या) + मय (एक दानव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावृन्दमयःवृन्दमयौवृन्दमयाः
द्वितीयावृन्दमयम्वृन्दमयौवृन्दमयान्
तृतीयावृन्दमयेनवृन्दमयाभ्याम्वृन्दमयैः
चतुर्थीवृन्दमयायवृन्दमयाभ्याम्वृन्दमयेभ्यः
पञ्चमीवृन्दमयात् / वृन्दमयाद्वृन्दमयाभ्याम्वृन्दमयेभ्यः
षष्ठीवृन्दमयस्यवृन्दमययोःवृन्दमयानाम्
सप्तमीवृन्दमयेवृन्दमययोःवृन्दमयेषु
सम्बोधनहे वृन्दमयहे वृन्दमयौहे वृन्दमयाः

अर्थ: वृन्द (समुच्चय, समूह बड़ी संख्या) + मय (एक दानव)
English: (ifc.) appearing as a multitude of Śiś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वृन्दमय (नपुंसकलिङ्ग)

वृन्द (समुच्चय, समूह बड़ी संख्या) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावृन्दमयम्वृन्दमयेवृन्दमयानि
द्वितीयावृन्दमयम्वृन्दमयेवृन्दमयानि
तृतीयावृन्दमयेनवृन्दमयाभ्याम्वृन्दमयैः
चतुर्थीवृन्दमयायवृन्दमयाभ्याम्वृन्दमयेभ्यः
पञ्चमीवृन्दमयात् / वृन्दमयाद्वृन्दमयाभ्याम्वृन्दमयेभ्यः
षष्ठीवृन्दमयस्यवृन्दमययोःवृन्दमयानाम्
सप्तमीवृन्दमयेवृन्दमययोःवृन्दमयेषु
सम्बोधनहे वृन्दमयहे वृन्दमयेहे वृन्दमयानि

अर्थ: वृन्द (समुच्चय, समूह बड़ी संख्या) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)
English: (ifc.) appearing as a multitude of Śiś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें