🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:21:27 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वेष्य (पुंलिङ्ग)

जल, पानी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावेष्यःवेष्यौवेष्याः
द्वितीयावेष्यम्वेष्यौवेष्यान्
तृतीयावेष्येणवेष्याभ्याम्वेष्यैः
चतुर्थीवेष्यायवेष्याभ्याम्वेष्येभ्यः
पञ्चमीवेष्यात् / वेष्याद्वेष्याभ्याम्वेष्येभ्यः
षष्ठीवेष्यस्यवेष्ययोःवेष्याणाम्
सप्तमीवेष्येवेष्ययोःवेष्येषु
सम्बोधनहे वेष्यहे वेष्यौहे वेष्याः

अर्थ: जल, पानी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वेष्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावेष्यम्वेष्येवेष्याणि
द्वितीयावेष्यम्वेष्येवेष्याणि
तृतीयावेष्येणवेष्याभ्याम्वेष्यैः
चतुर्थीवेष्यायवेष्याभ्याम्वेष्येभ्यः
पञ्चमीवेष्यात् / वेष्याद्वेष्याभ्याम्वेष्येभ्यः
षष्ठीवेष्यस्यवेष्ययोःवेष्याणाम्
सप्तमीवेष्येवेष्ययोःवेष्येषु
सम्बोधनहे वेष्यहे वेष्येहे वेष्याणि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें