🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:02:13 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वैरस्य (नपुंसकलिङ्ग)

वैर (विरोध, शत्रुता) + स्य (- अदृश्य)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावैरस्यम्वैरस्येवैरस्यानि
द्वितीयावैरस्यम्वैरस्येवैरस्यानि
तृतीयावैरस्येनवैरस्याभ्याम्वैरस्यैः
चतुर्थीवैरस्यायवैरस्याभ्याम्वैरस्येभ्यः
पञ्चमीवैरस्यात् / वैरस्याद्वैरस्याभ्याम्वैरस्येभ्यः
षष्ठीवैरस्यस्यवैरस्ययोःवैरस्यानाम्
सप्तमीवैरस्येवैरस्ययोःवैरस्येषु
सम्बोधनहे वैरस्यहे वैरस्येहे वैरस्यानि

अर्थ: वैर (विरोध, शत्रुता) + स्य (- अदृश्य)
English: insipidity, bad taste, VarBṛS.; Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें