🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:29:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वैल्व (पुंलिङ्ग)

बेल के वृक्ष या लकड़ी से संबद्ध या निर्मित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावैल्वःवैल्वौवैल्वाः
द्वितीयावैल्वम्वैल्वौवैल्वान्
तृतीयावैल्वेनवैल्वाभ्याम्वैल्वैः
चतुर्थीवैल्वायवैल्वाभ्याम्वैल्वेभ्यः
पञ्चमीवैल्वात् / वैल्वाद्वैल्वाभ्याम्वैल्वेभ्यः
षष्ठीवैल्वस्यवैल्वयोःवैल्वानाम्
सप्तमीवैल्वेवैल्वयोःवैल्वेषु
सम्बोधनहे वैल्वहे वैल्वौहे वैल्वाः

अर्थ: बेल के वृक्ष या लकड़ी से संबद्ध या निर्मित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वैल्व (नपुंसकलिङ्ग)

बेल के वृक्ष या लकड़ी से संबद्ध या निर्मित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावैल्वम्वैल्वेवैल्वानि
द्वितीयावैल्वम्वैल्वेवैल्वानि
तृतीयावैल्वेनवैल्वाभ्याम्वैल्वैः
चतुर्थीवैल्वायवैल्वाभ्याम्वैल्वेभ्यः
पञ्चमीवैल्वात् / वैल्वाद्वैल्वाभ्याम्वैल्वेभ्यः
षष्ठीवैल्वस्यवैल्वयोःवैल्वानाम्
सप्तमीवैल्वेवैल्वयोःवैल्वेषु
सम्बोधनहे वैल्वहे वैल्वेहे वैल्वानि

अर्थ: बेल के वृक्ष या लकड़ी से संबद्ध या निर्मित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें