🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:10:28 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वैष्टुत (नपुंसकलिङ्ग)

भस्मीकृत आहुतियों की राख

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावैष्टुतम्वैष्टुतेवैष्टुतानि
द्वितीयावैष्टुतम्वैष्टुतेवैष्टुतानि
तृतीयावैष्टुतेनवैष्टुताभ्याम्वैष्टुतैः
चतुर्थीवैष्टुतायवैष्टुताभ्याम्वैष्टुतेभ्यः
पञ्चमीवैष्टुतात् / वैष्टुताद्वैष्टुताभ्याम्वैष्टुतेभ्यः
षष्ठीवैष्टुतस्यवैष्टुतयोःवैष्टुतानाम्
सप्तमीवैष्टुतेवैष्टुतयोःवैष्टुतेषु
सम्बोधनहे वैष्टुतहे वैष्टुतेहे वैष्टुतानि

अर्थ: भस्मीकृत आहुतियों की राख

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वैष्टुत (पुंलिङ्ग)

भस्मीकृत आहुतियों की राख

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावैष्टुतःवैष्टुतौवैष्टुताः
द्वितीयावैष्टुतम्वैष्टुतौवैष्टुतान्
तृतीयावैष्टुतेनवैष्टुताभ्याम्वैष्टुतैः
चतुर्थीवैष्टुतायवैष्टुताभ्याम्वैष्टुतेभ्यः
पञ्चमीवैष्टुतात् / वैष्टुताद्वैष्टुताभ्याम्वैष्टुतेभ्यः
षष्ठीवैष्टुतस्यवैष्टुतयोःवैष्टुतानाम्
सप्तमीवैष्टुतेवैष्टुतयोःवैष्टुतेषु
सम्बोधनहे वैष्टुतहे वैष्टुतौहे वैष्टुताः

अर्थ: भस्मीकृत आहुतियों की राख
English: relating to or used at the Viṣṭuti (q.v.), L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬