🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:33:58 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्यग्र (पुंलिङ्ग)

व्याकुल, विस्मित, उचाट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यग्रःव्यग्रौव्यग्राः
द्वितीयाव्यग्रम्व्यग्रौव्यग्रान्
तृतीयाव्यग्रेणव्यग्राभ्याम्व्यग्रैः
चतुर्थीव्यग्रायव्यग्राभ्याम्व्यग्रेभ्यः
पञ्चमीव्यग्रात् / व्यग्राद्व्यग्राभ्याम्व्यग्रेभ्यः
षष्ठीव्यग्रस्यव्यग्रयोःव्यग्राणाम्
सप्तमीव्यग्रेव्यग्रयोःव्यग्रेषु
सम्बोधनहे व्यग्रहे व्यग्रौहे व्यग्राः

अर्थ: व्याकुल, विस्मित, उचाट
संस्कृत: पर्याय: व्यस्त, अप्रगुण, आकुल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्यग्र (नपुंसकलिङ्ग)

व्याकुल, विस्मित, उचाट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यग्रम्व्यग्रेव्यग्राणि
द्वितीयाव्यग्रम्व्यग्रेव्यग्राणि
तृतीयाव्यग्रेणव्यग्राभ्याम्व्यग्रैः
चतुर्थीव्यग्रायव्यग्राभ्याम्व्यग्रेभ्यः
पञ्चमीव्यग्रात् / व्यग्राद्व्यग्राभ्याम्व्यग्रेभ्यः
षष्ठीव्यग्रस्यव्यग्रयोःव्यग्राणाम्
सप्तमीव्यग्रेव्यग्रयोःव्यग्रेषु
सम्बोधनहे व्यग्रहे व्यग्रेहे व्यग्राणि

अर्थ: व्याकुल, विस्मित, उचाट
संस्कृत: पर्याय: व्यस्त, अप्रगुण, आकुल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें