🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:06:17 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्यतियात (पुंलिङ्ग)

वि (स च डित्" पक्षी) + अतियात (- बहुत तेज चलने वाला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यतियातःव्यतियातौव्यतियाताः
द्वितीयाव्यतियातम्व्यतियातौव्यतियातान्
तृतीयाव्यतियातेनव्यतियाताभ्याम्व्यतियातैः
चतुर्थीव्यतियातायव्यतियाताभ्याम्व्यतियातेभ्यः
पञ्चमीव्यतियातात् / व्यतियाताद्व्यतियाताभ्याम्व्यतियातेभ्यः
षष्ठीव्यतियातस्यव्यतियातयोःव्यतियातानाम्
सप्तमीव्यतियातेव्यतियातयोःव्यतियातेषु
सम्बोधनहे व्यतियातहे व्यतियातौहे व्यतियाताः

अर्थ: वि (स च डित्" पक्षी) + अतियात (- बहुत तेज चलने वाला)
English: gone by, elapsed, ib.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्यतियात (नपुंसकलिङ्ग)

वि (स च डित्" पक्षी) + अतियात (- बहुत तेज चलने वाला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यतियातम्व्यतियातेव्यतियातानि
द्वितीयाव्यतियातम्व्यतियातेव्यतियातानि
तृतीयाव्यतियातेनव्यतियाताभ्याम्व्यतियातैः
चतुर्थीव्यतियातायव्यतियाताभ्याम्व्यतियातेभ्यः
पञ्चमीव्यतियातात् / व्यतियाताद्व्यतियाताभ्याम्व्यतियातेभ्यः
षष्ठीव्यतियातस्यव्यतियातयोःव्यतियातानाम्
सप्तमीव्यतियातेव्यतियातयोःव्यतियातेषु
सम्बोधनहे व्यतियातहे व्यतियातेहे व्यतियातानि

अर्थ: वि (स च डित्" पक्षी) + अतियात (- बहुत तेज चलने वाला)
English: gone by, elapsed, ib.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬