🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:18:07 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्यधन (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यधनःव्यधनौव्यधनाः
द्वितीयाव्यधनम्व्यधनौव्यधनान्
तृतीयाव्यधनेनव्यधनाभ्याम्व्यधनैः
चतुर्थीव्यधनायव्यधनाभ्याम्व्यधनेभ्यः
पञ्चमीव्यधनात् / व्यधनाद्व्यधनाभ्याम्व्यधनेभ्यः
षष्ठीव्यधनस्यव्यधनयोःव्यधनानाम्
सप्तमीव्यधनेव्यधनयोःव्यधनेषु
सम्बोधनहे व्यधनहे व्यधनौहे व्यधनाः

अर्थ: —
English: piercing, perforating, Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्यधन (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यधनम्व्यधनेव्यधनानि
द्वितीयाव्यधनम्व्यधनेव्यधनानि
तृतीयाव्यधनेनव्यधनाभ्याम्व्यधनैः
चतुर्थीव्यधनायव्यधनाभ्याम्व्यधनेभ्यः
पञ्चमीव्यधनात् / व्यधनाद्व्यधनाभ्याम्व्यधनेभ्यः
षष्ठीव्यधनस्यव्यधनयोःव्यधनानाम्
सप्तमीव्यधनेव्यधनयोःव्यधनेषु
सम्बोधनहे व्यधनहे व्यधनेहे व्यधनानि

अर्थ: —
English: piercing, perforating, Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें