🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:42:37 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्यध्व (पुंलिङ्ग)

कुमार्ग, बुरी सड़क

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यध्वःव्यध्वौव्यध्वाः
द्वितीयाव्यध्वम्व्यध्वौव्यध्वान्
तृतीयाव्यध्वेनव्यध्वाभ्याम्व्यध्वैः
चतुर्थीव्यध्वायव्यध्वाभ्याम्व्यध्वेभ्यः
पञ्चमीव्यध्वात् / व्यध्वाद्व्यध्वाभ्याम्व्यध्वेभ्यः
षष्ठीव्यध्वस्यव्यध्वयोःव्यध्वानाम्
सप्तमीव्यध्वेव्यध्वयोःव्यध्वेषु
सम्बोधनहे व्यध्वहे व्यध्वौहे व्यध्वाः

अर्थ: कुमार्ग, बुरी सड़क
संस्कृत: पर्याय: दुरध्व, विपथ, कदध्वन्, कापथ

📚 अमरकोश में:
• बुरा मार्ग (२.१.१७) — पर्याय: दुरध्व, विपथ, कदध्वा, कापथ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें