🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:58:56 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्ययक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्ययकःव्ययकौव्ययकाः
द्वितीयाव्ययकम्व्ययकौव्ययकान्
तृतीयाव्ययकेनव्ययकाभ्याम्व्ययकैः
चतुर्थीव्ययकायव्ययकाभ्याम्व्ययकेभ्यः
पञ्चमीव्ययकात् / व्ययकाद्व्ययकाभ्याम्व्ययकेभ्यः
षष्ठीव्ययकस्यव्ययकयोःव्ययकानाम्
सप्तमीव्ययकेव्ययकयोःव्ययकेषु
सम्बोधनहे व्ययकहे व्ययकौहे व्ययकाः

अर्थ: —
English: expending, making payments, Kām.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्ययक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्ययकम्व्ययकेव्ययकानि
द्वितीयाव्ययकम्व्ययकेव्ययकानि
तृतीयाव्ययकेनव्ययकाभ्याम्व्ययकैः
चतुर्थीव्ययकायव्ययकाभ्याम्व्ययकेभ्यः
पञ्चमीव्ययकात् / व्ययकाद्व्ययकाभ्याम्व्ययकेभ्यः
षष्ठीव्ययकस्यव्ययकयोःव्ययकानाम्
सप्तमीव्ययकेव्ययकयोःव्ययकेषु
सम्बोधनहे व्ययकहे व्ययकेहे व्ययकानि

अर्थ: —
English: expending, making payments, Kām.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें