🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:29:43 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्ययगत (पुंलिङ्ग)

व्यय (खर्च, भूल्य) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्ययगतःव्ययगतौव्ययगताः
द्वितीयाव्ययगतम्व्ययगतौव्ययगतान्
तृतीयाव्ययगतेनव्ययगताभ्याम्व्ययगतैः
चतुर्थीव्ययगतायव्ययगताभ्याम्व्ययगतेभ्यः
पञ्चमीव्ययगतात् / व्ययगताद्व्ययगताभ्याम्व्ययगतेभ्यः
षष्ठीव्ययगतस्यव्ययगतयोःव्ययगतानाम्
सप्तमीव्ययगतेव्ययगतयोःव्ययगतेषु
सम्बोधनहे व्ययगतहे व्ययगतौहे व्ययगताः

अर्थ: व्यय (खर्च, भूल्य) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)
English: (v.l. for next).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्ययगत (नपुंसकलिङ्ग)

व्यय (खर्च, भूल्य) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्ययगतम्व्ययगतेव्ययगतानि
द्वितीयाव्ययगतम्व्ययगतेव्ययगतानि
तृतीयाव्ययगतेनव्ययगताभ्याम्व्ययगतैः
चतुर्थीव्ययगतायव्ययगताभ्याम्व्ययगतेभ्यः
पञ्चमीव्ययगतात् / व्ययगताद्व्ययगताभ्याम्व्ययगतेभ्यः
षष्ठीव्ययगतस्यव्ययगतयोःव्ययगतानाम्
सप्तमीव्ययगतेव्ययगतयोःव्ययगतेषु
सम्बोधनहे व्ययगतहे व्ययगतेहे व्ययगतानि

अर्थ: व्यय (खर्च, भूल्य) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)
English: (v.l. for next).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें