🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:24:33 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्यवहृत (नपुंसकलिङ्ग)

व्यापारिक लेन -देन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यवहृतम्व्यवहृतेव्यवहृतानि
द्वितीयाव्यवहृतम्व्यवहृतेव्यवहृतानि
तृतीयाव्यवहृतेनव्यवहृताभ्याम्व्यवहृतैः
चतुर्थीव्यवहृतायव्यवहृताभ्याम्व्यवहृतेभ्यः
पञ्चमीव्यवहृतात् / व्यवहृताद्व्यवहृताभ्याम्व्यवहृतेभ्यः
षष्ठीव्यवहृतस्यव्यवहृतयोःव्यवहृतानाम्
सप्तमीव्यवहृतेव्यवहृतयोःव्यवहृतेषु
सम्बोधनहे व्यवहृतहे व्यवहृतेहे व्यवहृतानि

अर्थ: व्यापारिक लेन -देन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्यवहृत (पुंलिङ्ग)

व्यापारिक लेन -देन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यवहृतःव्यवहृतौव्यवहृताः
द्वितीयाव्यवहृतम्व्यवहृतौव्यवहृतान्
तृतीयाव्यवहृतेनव्यवहृताभ्याम्व्यवहृतैः
चतुर्थीव्यवहृतायव्यवहृताभ्याम्व्यवहृतेभ्यः
पञ्चमीव्यवहृतात् / व्यवहृताद्व्यवहृताभ्याम्व्यवहृतेभ्यः
षष्ठीव्यवहृतस्यव्यवहृतयोःव्यवहृतानाम्
सप्तमीव्यवहृतेव्यवहृतयोःव्यवहृतेषु
सम्बोधनहे व्यवहृतहे व्यवहृतौहे व्यवहृताः

अर्थ: व्यापारिक लेन -देन
English: practised, employed, used, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें