🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:45:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्यसु (पुंलिङ्ग)

निर्जीव, मृतक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यसुःव्यसूव्यसवः
द्वितीयाव्यसुम्व्यसूव्यसून्
तृतीयाव्यसुनाव्यसुभ्याम्व्यसुभिः
चतुर्थीव्यसवेव्यसुभ्याम्व्यसुभ्यः
पञ्चमीव्यसोःव्यसुभ्याम्व्यसुभ्यः
षष्ठीव्यसोःव्यस्वोःव्यसूनाम्
सप्तमीव्यसौव्यस्वोःव्यसुषु
सम्बोधनहे व्यसोहे व्यसूहे व्यसवः

अर्थ: निर्जीव, मृतक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्यसु (स्त्रीलिङ्ग)

निर्जीव, मृतक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यसुःव्यसूव्यसवः
द्वितीयाव्यसुम्व्यसूव्यसूः
तृतीयाव्यस्वाव्यसुभ्याम्व्यसुभिः
चतुर्थीव्यसवे / व्यस्वैव्यसुभ्याम्व्यसुभ्यः
पञ्चमीव्यसोः / व्यस्वाःव्यसुभ्याम्व्यसुभ्यः
षष्ठीव्यसोः / व्यस्वाःव्यस्वोःव्यसूनाम्
सप्तमीव्यसौ / व्यस्वाम्व्यस्वोःव्यसुषु
सम्बोधनहे व्यसोहे व्यसूहे व्यसवः

अर्थ: निर्जीव, मृतक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्यसु (नपुंसकलिङ्ग)

निर्जीव, मृतक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यसुव्यसुनीव्यसूनि
द्वितीयाव्यसुव्यसुनीव्यसूनि
तृतीयाव्यसुनाव्यसुभ्याम्व्यसुभिः
चतुर्थीव्यसुने / व्यसवेव्यसुभ्याम्व्यसुभ्यः
पञ्चमीव्यसुनः / व्यसोःव्यसुभ्याम्व्यसुभ्यः
षष्ठीव्यसुनः / व्यसोःव्यसुनोः / व्यस्वोःव्यसूनाम्
सप्तमीव्यसुनि / व्यसौव्यसुनोः / व्यस्वोःव्यसुषु
सम्बोधनहे व्यसु / हे व्यसोहे व्यसुनीहे व्यसूनि

अर्थ: निर्जीव, मृतक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें