🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:33:11 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्याघ्री (स्त्रीलिङ्ग)

मादा चीता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्याघ्रीव्याघ्र्यौव्याघ्र्यः
द्वितीयाव्याघ्रीम्व्याघ्र्यौव्याघ्रीः
तृतीयाव्याघ्र्याव्याघ्रीभ्याम्व्याघ्रीभिः
चतुर्थीव्याघ्र्यैव्याघ्रीभ्याम्व्याघ्रीभ्यः
पञ्चमीव्याघ्र्याःव्याघ्रीभ्याम्व्याघ्रीभ्यः
षष्ठीव्याघ्र्याःव्याघ्र्योःव्याघ्रीणाम्
सप्तमीव्याघ्र्याम्व्याघ्र्योःव्याघ्रीषु
सम्बोधनहे व्याघ्रिहे व्याघ्र्यौहे व्याघ्र्यः

अर्थ: मादा चीता
संस्कृत: पर्याय: निदिग्धिका, स्पृशी, बृहती, कण्टकारिका, प्रचोदनी

📚 अमरकोश में:
• भटकटैया (कण्टकारी) के नाम (२.४.९३) — पर्याय: निदिग्धिका, स्पृशी, बृहती, कण्टकारिका

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬