🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:39:48 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्याड (पुंलिङ्ग)

मांस भक्षी जानवर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्याडःव्याडौव्याडाः
द्वितीयाव्याडम्व्याडौव्याडान्
तृतीयाव्याडेनव्याडाभ्याम्व्याडैः
चतुर्थीव्याडायव्याडाभ्याम्व्याडेभ्यः
पञ्चमीव्याडात् / व्याडाद्व्याडाभ्याम्व्याडेभ्यः
षष्ठीव्याडस्यव्याडयोःव्याडानाम्
सप्तमीव्याडेव्याडयोःव्याडेषु
सम्बोधनहे व्याडहे व्याडौहे व्याडाः

अर्थ: मांस भक्षी जानवर
संस्कृत: पर्याय: सर्प, पृदाकु, भुजग, भुजङ्ग, अहि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्याड (नपुंसकलिङ्ग)

मांस भक्षी जानवर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्याडम्व्याडेव्याडानि
द्वितीयाव्याडम्व्याडेव्याडानि
तृतीयाव्याडेनव्याडाभ्याम्व्याडैः
चतुर्थीव्याडायव्याडाभ्याम्व्याडेभ्यः
पञ्चमीव्याडात् / व्याडाद्व्याडाभ्याम्व्याडेभ्यः
षष्ठीव्याडस्यव्याडयोःव्याडानाम्
सप्तमीव्याडेव्याडयोःव्याडेषु
सम्बोधनहे व्याडहे व्याडेहे व्याडानि

अर्थ: मांस भक्षी जानवर
संस्कृत: पर्याय: सर्प, पृदाकु, भुजग, भुजङ्ग, अहि
English: (said to be fr. 3. वि + √ अड्; cf. व्याल) malicious, mischievous, L. (with loc., g. शौण्डादि)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें