🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:26:21 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्याधित (पुंलिङ्ग)

रोगाक्रान्त, बीमार

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्याधितःव्याधितौव्याधिताः
द्वितीयाव्याधितम्व्याधितौव्याधितान्
तृतीयाव्याधितेनव्याधिताभ्याम्व्याधितैः
चतुर्थीव्याधितायव्याधिताभ्याम्व्याधितेभ्यः
पञ्चमीव्याधितात् / व्याधिताद्व्याधिताभ्याम्व्याधितेभ्यः
षष्ठीव्याधितस्यव्याधितयोःव्याधितानाम्
सप्तमीव्याधितेव्याधितयोःव्याधितेषु
सम्बोधनहे व्याधितहे व्याधितौहे व्याधिताः

अर्थ: रोगाक्रान्त, बीमार
संस्कृत: पर्याय: आमयाविन्, विकृत, अपटु, आतुर, अभ्यमित

📚 अमरकोश में:
• रोगी (२.६.५८) — पर्याय: आमयावी, विकृत, अपटु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्याधित (नपुंसकलिङ्ग)

रोगाक्रान्त, बीमार

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्याधितम्व्याधितेव्याधितानि
द्वितीयाव्याधितम्व्याधितेव्याधितानि
तृतीयाव्याधितेनव्याधिताभ्याम्व्याधितैः
चतुर्थीव्याधितायव्याधिताभ्याम्व्याधितेभ्यः
पञ्चमीव्याधितात् / व्याधिताद्व्याधिताभ्याम्व्याधितेभ्यः
षष्ठीव्याधितस्यव्याधितयोःव्याधितानाम्
सप्तमीव्याधितेव्याधितयोःव्याधितेषु
सम्बोधनहे व्याधितहे व्याधितेहे व्याधितानि

अर्थ: रोगाक्रान्त, बीमार
संस्कृत: पर्याय: आमयाविन्, विकृत, अपटु, आतुर, अभ्यमित

📚 अमरकोश में:
• रोगी (२.६.५८) — पर्याय: आमयावी, विकृत, अपटु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें