🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:08:08 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्यानदा (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यानदाःव्यानदौव्यानदाः
द्वितीयाव्यानदाम्व्यानदौव्यानदः
तृतीयाव्यानदाव्यानदाभ्याम्व्यानदाभिः
चतुर्थीव्यानदेव्यानदाभ्याम्व्यानदाभ्यः
पञ्चमीव्यानदःव्यानदाभ्याम्व्यानदाभ्यः
षष्ठीव्यानदःव्यानदोःव्यानदाम्
सप्तमीव्यानदिव्यानदोःव्यानदासु
सम्बोधनहे व्यानदाःहे व्यानदौहे व्यानदाः

अर्थ: —
English: giving breath, VS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्यानदा (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यानदम्व्यानदेव्यानदानि
द्वितीयाव्यानदम्व्यानदेव्यानदानि
तृतीयाव्यानदेनव्यानदाभ्याम्व्यानदैः
चतुर्थीव्यानदायव्यानदाभ्याम्व्यानदेभ्यः
पञ्चमीव्यानदात् / व्यानदाद्व्यानदाभ्याम्व्यानदेभ्यः
षष्ठीव्यानदस्यव्यानदयोःव्यानदानाम्
सप्तमीव्यानदेव्यानदयोःव्यानदेषु
सम्बोधनहे व्यानदहे व्यानदेहे व्यानदानि

अर्थ: —
English: giving breath, VS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें