🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:42:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्यालतम (पुंलिङ्ग)

व्याल (क्रूर, भीषण) + तम (राहु का विशेषण)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यालतमःव्यालतमौव्यालतमे
द्वितीयाव्यालतमम्व्यालतमौव्यालतमान्
तृतीयाव्यालतमेनव्यालतमाभ्याम्व्यालतमैः
चतुर्थीव्यालतमस्मैव्यालतमाभ्याम्व्यालतमेभ्यः
पञ्चमीव्यालतमस्मात् / व्यालतमस्माद्व्यालतमाभ्याम्व्यालतमेभ्यः
षष्ठीव्यालतमस्यव्यालतमयोःव्यालतमेषाम्
सप्तमीव्यालतमस्मिन्व्यालतमयोःव्यालतमेषु
सम्बोधनहे व्यालतमहे व्यालतमौहे व्यालतमे

अर्थ: व्याल (क्रूर, भीषण) + तम (राहु का विशेषण)
English: very fierce or cruel, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्यालतम (नपुंसकलिङ्ग)

व्याल (क्रूर, भीषण) + तम (अन्धकार)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यालतमत् / व्यालतमद्व्यालतमेव्यालतमानि
द्वितीयाव्यालतमत् / व्यालतमद्व्यालतमेव्यालतमानि
तृतीयाव्यालतमेनव्यालतमाभ्याम्व्यालतमैः
चतुर्थीव्यालतमस्मैव्यालतमाभ्याम्व्यालतमेभ्यः
पञ्चमीव्यालतमस्मात् / व्यालतमस्माद्व्यालतमाभ्याम्व्यालतमेभ्यः
षष्ठीव्यालतमस्यव्यालतमयोःव्यालतमेषाम्
सप्तमीव्यालतमस्मिन्व्यालतमयोःव्यालतमेषु
सम्बोधनहे व्यालतमत् / हे व्यालतमद्हे व्यालतमेहे व्यालतमानि

अर्थ: व्याल (क्रूर, भीषण) + तम (अन्धकार)
English: very fierce or cruel, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें