🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:12:03 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्यालवल (पुंलिङ्ग)

व्याल (क्रूर, भीषण) + वल (सामर्थ्य, शक्ति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यालवलःव्यालवलौव्यालवलाः
द्वितीयाव्यालवलम्व्यालवलौव्यालवलान्
तृतीयाव्यालवलेनव्यालवलाभ्याम्व्यालवलैः
चतुर्थीव्यालवलायव्यालवलाभ्याम्व्यालवलेभ्यः
पञ्चमीव्यालवलात् / व्यालवलाद्व्यालवलाभ्याम्व्यालवलेभ्यः
षष्ठीव्यालवलस्यव्यालवलयोःव्यालवलानाम्
सप्तमीव्यालवलेव्यालवलयोःव्यालवलेषु
सम्बोधनहे व्यालवलहे व्यालवलौहे व्यालवलाः

अर्थ: व्याल (क्रूर, भीषण) + वल (सामर्थ्य, शक्ति)
English: = -नख, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें