🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:00:36 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्यालीन (पुंलिङ्ग)

वि (स च डित्" पक्षी) + आलीन (वन्द, सुप्त)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यालीनःव्यालीनौव्यालीनाः
द्वितीयाव्यालीनम्व्यालीनौव्यालीनान्
तृतीयाव्यालीनेनव्यालीनाभ्याम्व्यालीनैः
चतुर्थीव्यालीनायव्यालीनाभ्याम्व्यालीनेभ्यः
पञ्चमीव्यालीनात् / व्यालीनाद्व्यालीनाभ्याम्व्यालीनेभ्यः
षष्ठीव्यालीनस्यव्यालीनयोःव्यालीनानाम्
सप्तमीव्यालीनेव्यालीनयोःव्यालीनेषु
सम्बोधनहे व्यालीनहे व्यालीनौहे व्यालीनाः

अर्थ: वि (स च डित्" पक्षी) + आलीन (वन्द, सुप्त)
English: (√ ली) clinging or sticking close together, clustering, dense, thick, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्यालीन (नपुंसकलिङ्ग)

वि (स च डित्" पक्षी) + आलीन (वन्द, सुप्त)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यालीनम्व्यालीनेव्यालीनानि
द्वितीयाव्यालीनम्व्यालीनेव्यालीनानि
तृतीयाव्यालीनेनव्यालीनाभ्याम्व्यालीनैः
चतुर्थीव्यालीनायव्यालीनाभ्याम्व्यालीनेभ्यः
पञ्चमीव्यालीनात् / व्यालीनाद्व्यालीनाभ्याम्व्यालीनेभ्यः
षष्ठीव्यालीनस्यव्यालीनयोःव्यालीनानाम्
सप्तमीव्यालीनेव्यालीनयोःव्यालीनेषु
सम्बोधनहे व्यालीनहे व्यालीनेहे व्यालीनानि

अर्थ: वि (स च डित्" पक्षी) + आलीन (वन्द, सुप्त)
English: (√ ली) clinging or sticking close together, clustering, dense, thick, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें