🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:04:07 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्यासकूट (नपुंसकलिङ्ग)

व्यास (वितरण, विभाजन) + कूट (जालसाजी, भ्रम)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्यासकूटम्व्यासकूटेव्यासकूटानि
द्वितीयाव्यासकूटम्व्यासकूटेव्यासकूटानि
तृतीयाव्यासकूटेनव्यासकूटाभ्याम्व्यासकूटैः
चतुर्थीव्यासकूटायव्यासकूटाभ्याम्व्यासकूटेभ्यः
पञ्चमीव्यासकूटात् / व्यासकूटाद्व्यासकूटाभ्याम्व्यासकूटेभ्यः
षष्ठीव्यासकूटस्यव्यासकूटयोःव्यासकूटानाम्
सप्तमीव्यासकूटेव्यासकूटयोःव्यासकूटेषु
सम्बोधनहे व्यासकूटहे व्यासकूटेहे व्यासकूटानि

अर्थ: व्यास (वितरण, विभाजन) + कूट (जालसाजी, भ्रम)
English: N. of wk. (containing puzzles for the amusement of Rāma in his solitude on the Mālyavat and for the delectatio

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬