🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:42:28 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्युष्ट (पुंलिङ्ग)

जलाया गया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्युष्टःव्युष्टौव्युष्टाः
द्वितीयाव्युष्टम्व्युष्टौव्युष्टान्
तृतीयाव्युष्टेनव्युष्टाभ्याम्व्युष्टैः
चतुर्थीव्युष्टायव्युष्टाभ्याम्व्युष्टेभ्यः
पञ्चमीव्युष्टात् / व्युष्टाद्व्युष्टाभ्याम्व्युष्टेभ्यः
षष्ठीव्युष्टस्यव्युष्टयोःव्युष्टानाम्
सप्तमीव्युष्टेव्युष्टयोःव्युष्टेषु
सम्बोधनहे व्युष्टहे व्युष्टौहे व्युष्टाः

अर्थ: जलाया गया
संस्कृत: पर्याय: प्रत्यूष, अहर्मुख, कल्य, उषस्, प्रत्युषस्

📚 अमरकोश में:
• प्रातःकाल के और नाम (१.४.३) — पर्याय: विभात, गोसर्ग, प्रभात

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्युष्ट (नपुंसकलिङ्ग)

जलाया गया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्युष्टम्व्युष्टेव्युष्टानि
द्वितीयाव्युष्टम्व्युष्टेव्युष्टानि
तृतीयाव्युष्टेनव्युष्टाभ्याम्व्युष्टैः
चतुर्थीव्युष्टायव्युष्टाभ्याम्व्युष्टेभ्यः
पञ्चमीव्युष्टात् / व्युष्टाद्व्युष्टाभ्याम्व्युष्टेभ्यः
षष्ठीव्युष्टस्यव्युष्टयोःव्युष्टानाम्
सप्तमीव्युष्टेव्युष्टयोःव्युष्टेषु
सम्बोधनहे व्युष्टहे व्युष्टेहे व्युष्टानि

अर्थ: जलाया गया
संस्कृत: पर्याय: प्रत्यूष, अहर्मुख, कल्य, उषस्, प्रत्युषस्

📚 अमरकोश में:
• प्रातःकाल के और नाम (१.४.३) — पर्याय: विभात, गोसर्ग, प्रभात

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें