🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:49:33 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्रणवत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्रणवान्व्रणवन्तौव्रणवन्तः
द्वितीयाव्रणवन्तम्व्रणवन्तौव्रणवतः
तृतीयाव्रणवताव्रणवद्भ्याम्व्रणवद्भिः
चतुर्थीव्रणवतेव्रणवद्भ्याम्व्रणवद्भ्यः
पञ्चमीव्रणवतःव्रणवद्भ्याम्व्रणवद्भ्यः
षष्ठीव्रणवतःव्रणवतोःव्रणवताम्
सप्तमीव्रणवतिव्रणवतोःव्रणवत्सु
सम्बोधनहे व्रणवन्हे व्रणवन्तौहे व्रणवन्तः

अर्थ: —
English: sore, wounded, MBh.; Śiś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्रणवत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्रणवत् / व्रणवद्व्रणवतीव्रणवन्ति
द्वितीयाव्रणवत् / व्रणवद्व्रणवतीव्रणवन्ति
तृतीयाव्रणवताव्रणवद्भ्याम्व्रणवद्भिः
चतुर्थीव्रणवतेव्रणवद्भ्याम्व्रणवद्भ्यः
पञ्चमीव्रणवतःव्रणवद्भ्याम्व्रणवद्भ्यः
षष्ठीव्रणवतःव्रणवतोःव्रणवताम्
सप्तमीव्रणवतिव्रणवतोःव्रणवत्सु
सम्बोधनहे व्रणवत् / हे व्रणवद्हे व्रणवतीहे व्रणवन्ति

अर्थ: —
English: sore, wounded, MBh.; Śiś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें