🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:48:02 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्रातपत (पुंलिङ्ग)

व्रात (समुदाय, रेवड़) + पत (उड़ना, उड़ान)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्रातपतःव्रातपतौव्रातपताः
द्वितीयाव्रातपतम्व्रातपतौव्रातपतान्
तृतीयाव्रातपतेनव्रातपताभ्याम्व्रातपतैः
चतुर्थीव्रातपतायव्रातपताभ्याम्व्रातपतेभ्यः
पञ्चमीव्रातपतात् / व्रातपताद्व्रातपताभ्याम्व्रातपतेभ्यः
षष्ठीव्रातपतस्यव्रातपतयोःव्रातपतानाम्
सप्तमीव्रातपतेव्रातपतयोःव्रातपतेषु
सम्बोधनहे व्रातपतहे व्रातपतौहे व्रातपताः

अर्थ: व्रात (समुदाय, रेवड़) + पत (उड़ना, उड़ान)
English: relating or belonging or sacred to Vrata-pati, ŚrS.; Vas.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्रातपत (नपुंसकलिङ्ग)

व्रात (समुदाय, रेवड़) + पत (जाना, गिरना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्रातपतम्व्रातपतेव्रातपतानि
द्वितीयाव्रातपतम्व्रातपतेव्रातपतानि
तृतीयाव्रातपतेनव्रातपताभ्याम्व्रातपतैः
चतुर्थीव्रातपतायव्रातपताभ्याम्व्रातपतेभ्यः
पञ्चमीव्रातपतात् / व्रातपताद्व्रातपताभ्याम्व्रातपतेभ्यः
षष्ठीव्रातपतस्यव्रातपतयोःव्रातपतानाम्
सप्तमीव्रातपतेव्रातपतयोःव्रातपतेषु
सम्बोधनहे व्रातपतहे व्रातपतेहे व्रातपतानि

अर्थ: व्रात (समुदाय, रेवड़) + पत (जाना, गिरना)
English: relating or belonging or sacred to Vrata-pati, ŚrS.; Vas.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें