🕉️ 23 November 2026, Monday · 12:12:09 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्लेष्क (पुंलिङ्ग)

पाश,जाल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्लेष्कःव्लेष्कौव्लेष्काः
द्वितीयाव्लेष्कम्व्लेष्कौव्लेष्कान्
तृतीयाव्लेष्केणव्लेष्काभ्याम्व्लेष्कैः
चतुर्थीव्लेष्कायव्लेष्काभ्याम्व्लेष्केभ्यः
पञ्चमीव्लेष्कात् / व्लेष्काद्व्लेष्काभ्याम्व्लेष्केभ्यः
षष्ठीव्लेष्कस्यव्लेष्कयोःव्लेष्काणाम्
सप्तमीव्लेष्केव्लेष्कयोःव्लेष्केषु
सम्बोधनहे व्लेष्कहे व्लेष्कौहे व्लेष्काः

अर्थ: पाश,जाल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬